Kiến trúc nhà 3 gian hai chái là kiến trúc nhà ở truyền thống của người Việt. Loại nhà này mang những nét đặc trưng về kiến trúc và công năng sử dụng. Ngày nay, lối kiến trúc này vẫn xuất hiện trong những ngôi nhà hiện đại với những sự thay đổi để phù hợp với cuộc sống mới.

Ở bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu về kiến trúc nhà 3 gian hai chái và những đặc điểm nổi bật của nó.

1. Thế nào là kiến trúc nhà 3 gian 2 chái

Nhà 3 gian hai chái hiểu theo ngôn ngữ ngày nay là ngôi nhà gồm có 3 căn phòng chính và cơi nới thêm hai căn phòng nhỏ ở hai đầu hồi ngôi nhà. Nhà xây theo kiểu truyền thống 3 gian hai chái gồm có 4 mái: 3 gian chính là hai mái chính, 2 mái phụ đầu hồi gọi là 2 chái nhà. Mỗi chái nhà gồm một hàng cột quân vuông góc với hàng cột trong các gian chính.

Công năng sử dụng của nhà 3 gian 2 trái truyền thống luôn được tuân thủ theo nguyên tắc: gian chính giữa là nơi đặt bàn thờ tổ tiên, bên dưới là sập, phản hay tủ chè, gian bên cạnh làm buồng ngủ của chủ nhà và gian bên còn lại để kê bộ bàn ghế tiếp khách và 1 giường ngủ cho con cái. Hai chái là 2 phòng nhỏ ở hai đầu hồi của ngôi nhà . Hai phòng nhỏ này có thể là phòng ngủ hoặc là nơi để đồ đạc trong nhà, cũng có thể là nơi chứa thóc lúa sau mỗi mùa vụ. 3 gian chính của ngôi nhà thường rộng và sáng sủa hơn 2 chái nhà.

2. Đặc điểm nổi bật của nhà 3 gian 2 chái truyền thống

+ Kiến trúc mặt tiền của ngôi nhà: nhà 3 gian 2 chái thường có mặt tiền rộng từ 15m đến 20m. Vì thế mà người ta còn hay gọi đây là nhà ngang. Các gian chính của ngôi nhà đều có cửa ra vào ở chính giữa. Cửa thường được làm bằng gỗ. cửa gian chính thường có 4 cánh, của hai gian bên thường có 2 cánh. Hai chái nhà hai bên thì có 1 cửa ngách và mỗi chái có một cửa sổ. Tường nhà thường được xây bằng gạch thô rồi quét vôi đơn giản. Màu sắc của mặt tiền ngôi nhà thường là màu vôi trắng, gỗ quét màu xanh hoặc để màu gỗ tự nhiên tạo nên sự nhẹ nhàng, đơn giản, mộc mạc của ngôi nhà. Nhà 3 gian 2 chái thường có khoảng hiên trước nhà rộng từ 1m đến 1,2 m.

+Kiến trúc mái nhà: Mái nhà 3 gian 2 chái thường lợp ngói đỏ truyền thống. Những nhà khá giả hơn thì hợp ngói âm dương, những nhà kinh tế khó khăn thì có thể lợp bằng lá hoặc rơm suốt. Mái nhà được lợp trên khung vì kèo bằng gỗ đơn giản. Nếu nhà  Nhà 3 gian thông thường thì có 2 mái nhưng khi có thêm 2 chái thì chắc chắn là nhà 4 mái. Hai mái đầu hồi kích thước nhỏ hơn 2 mái chính.

+ Kiến trúc tường rào: Tường bao quanh những ngôi nhà 3 gian 2 chái truyền thống thường là tường gạch cao hoặc hàng rào gỗ kết hợp với cây dây leo, hiện nay thì có thể làm hàng rào giả gỗ . Đối với những nhà xây tường gạch cao thì thường sử dụng cổng sắt. Đối với những nhà làm tường rào bằng gỗ thì sử dụng cổng gỗ hoặc giả gỗ có mái che.

+ Nhà 3 gian 2 chái truyền thống thường được thông gió tự nhiên, tường nhà và mái nhà thường trùm kín nhà nên chiếu sáng tự nhiên kém. Cửa đi và cửa sổ cũng thường mở rất ít để ngăn ngừa trộm cắp. Nhà thường quay mặt về hướng Nam để đón gió mát về mùa hè và tránh gió rét vào mùa đông. Hai chái nhà để tránh hơi nóng của mặt trời chiếu vào gian chính. Nhà truyền thống thường trồng hàng cau trước nhà để che nắng nhưng cũng thoáng để đón gió Nam. Sau nhà thường trồng chuối để ngăn gió lạnh vào mùa đông.

+ Vật liệu xây nhà 3 gian 2 chái truyền thống: nhà thường được xây bằng các vật liệu đơn giản như tre, nứa, gỗ, lá… Đây là những vật liệu sẵn có ở địa phương. Sau này, những gia đình khá giả hơn thường xây nhà bằng gạch mộc, gạch tuynel 2 lỗ, cát và vôi chứ chưa sử dụng vữa xi măng như hiện nay.

+ Kết cấu khung nhà: Tuy ngoại thất nhà 3 gian 2 chái đơn giản mộc mạc nhưng kết cấu lợp ngói ngôi nhà tương đối phức tạp đòi hỏi độ chính xác cao. Khung kết cấu của nhà 3 gian 2 chái gồm : cột nhà, xà nhà, câu đầu, rường, kẻ, bẩy, các loại xà nằm ngoài khung, con lợn… Tất cả đều được làm bằng gỗ và không dùng đinh nên mộng và lỗ mộng phải có độ chính xác cao và đỏi hỏi tay nghề cao và kinh nghiệm lâu năm.

Trên đây là một vài đặc điểm nổi bật của kiến trúc nhà 3 gian 2 chái.

Recommended Posts